Nicealem Güncelden Bilimsele

Hive – Hiva Hanlığı-1512-1920

Hîve Hanlığı hakkında data
Hîve Hanlığı geniş bilgi
Hîve Hanlığı ile ilgili bilgiler

Hîve Hanlığı (1512-1920)

Hive Hanlığı, 1512 yılında, Şîbanî ailesinden İl-Bars tarafından kuruldu. Daha önce bu bölgede Harezm 1510’da Özbeklerden Safevîlere geçti. Safevîler merkezlere Şiî valiler yerleştirmişlerdi. Halk bunlara ayaklanma etti ve ayaklanmayı idare eden İl-Bars, Ürgenç şehri merkez olmak üzere bir hanlık kurdu.

İl-Bars, 1525’te vefat etti. Onun soyundan gelen hanlar ülkeyi, Kalmuklara ve Özbeklere karşısında korudular. 1619 yılında kuraklığın sebep olduğu ekonomik sıkıntı yüzünden Ürgenç merkez olmaktan çıktı ve Hive şehri başkent oldu.

Çağatay Edebiyatının en güzel örneklerinin verildiği merkezlerden bir Hîve’dir 1643-1663 yılları aralarında hüküm süren Hîve hükümdarı Ebül Gazi Bahadır Han, bununla birlikte büyük bir tarihçidir. “Şecere-i Türk”ve “Şecere-i Terakime” adlı eserleri meşhurdur. Bunlar, Türk ve Türkmen tarihi ile ilgili eserlerdir ve Türkolojinin başlıca kaynakları arasında yer alırlar.

Ebül-Gazi Bahadır Han’ın oğulları zamanında da Hîve bir ilim merkezi olmaya devam etti. Ama askerî bakımdan kuvvetli değildi. Nadir Şah zamanında İran’a bağlı kalarak varlığını sürdürdü. 1783’te Rus himayesini kabul etmek zorunda kaldı.

Hive tahtında 1804’e dek Harezm hanları bulunmuştu. Bunların sonuncusu olan III. Ebül-Gazi Bahadır Han’ dan sonradan hanedan değişti ve yeni hanedanı Kongratlar kurdu. Kongratların birincil hükümdarı, Mehmed Emin İnak’ın torunu İl-Tüzer Bey’dir.

İl-Tüzer’in yerine geçen kardeşi Mehmet Rahim Han vaktinde (1806-1825), Aral Gölü dolaylarında bir hanlık kurmuş olan Karakalpaklar’ın ülkesi de Hîve Hanlığı’na katıldı. Ama artık Türk hanlıkları bütün bağımsız değildiler. Ruslar baskılarını artırıyordu.

Komünist ihtilâlinden sonradan hanlık kaldırıldı. Son Hîve hükümdarı Moskova’ya götürüldü ve orada öldürüldü. 1924’de Hîve hanlığı’nı Türkmenistan, Özbekistan ve Karakalpkistan aralarında paylaştırarak ortadan kaldırdılar.

 
BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ